czosnek niedźwiedzi

Fot. Piotr Chmielewski

Nazwa polska: czosnek niedźwiedzi          

Nazwa łacińska: Allium ursinum L.

Rodzina: Alliaceae– Czosnkowate

 

Status i ochrona prawna:

Kategoria zagrożenia na Lubelszczyźnie: EN

Kategoria zagrożenia w Polsce: brak

Ochrona prawna: częściowa

Rys. Marta Sapko

Morfologia i biologia

Bylina osiągająca wysokość 15–50 cm. Rośnie w płatach, czasami tworzy duże, zwarte łany.

Organ podziemny, to cebula. Jest ona wąska, długa na 2–6 cm. Powstała z nasad ogonków liściowych. U silnie rosnących roślin powstają czasem w ciągu sezonu dwie cebule.

Liście odziomkowe, zazwyczaj dwa, czasem trzy lub jeden. Blaszka kształtu eliptyczno-lancetowatego, zaostrzoną na końcu i zbiegającą u nasady, długa na ok. 25 cm, szeroka na 2–6 cm, płaską, cienką, o soczyście zielonej barwie. Ogonki są znacznie krótsze. Pęd kwiatowy jest bezlistny. Kwiatostan to luźny baldach. Białe kwiaty wyrastają na dłuższych od nich szypułkach. Owoc w kształcie torebki z ciemnymi nasionkami.

Kwitnie w maju.

Siedlisko

Gatunek najczęściej występuje świeżych i wilgotnych lasach liściastych: buczynach i grądach, na wilgotnych glebach. Regionalnie można go też spotkać w nadrzecznej olszynie górskiej.

Rozmieszczenie geograficzne

Występuje na terenie Europy, na wschodzie po Ural i Kaukaz

Występowanie w Polsce i na Lubelszczyźnie

Gatunek jest znacznie częstszy na południu naszego kraju niż na północy. Liczne stanowiska na obszarze gór (Karpat i Sudetów) i przedgórzy oraz regionów przyległych. W pozostałej części kraju rzadszy, ale stanowiska rozmieszczone na całym obszarze Polski, nieco liczniejszy na północy.

Liczebność populacji

Występuje łanowo, tworząc w runie leśnym zwarte kobierce liczące kilkaset do kilku tysięcy osobników. Jednak w ostatnich dziesięcioleciach obserwuje się spadek liczby stanowisk i zmniejszenie populacji.

Zagrożenia i wskazania ochronne

Za główne zagrożenia dla gatunku uznawane są: nieprawidłowa gospodarka leśna – przebudowa lasów mieszanych na monokulturowe lasy iglaste oraz niszczenie jego siedlisk w lasach łęgowych podczas regulacji rzek.

 

Źródła informacji

Dane publikowane:

Zając A., Zając. M. (eds.). 2001. Distribution Atlas of vascular plants in Poland. Nakładem Pracowni Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

 Leokadia Witkowska-Żuk. 2008, 2012, Atlas roślinności lasów. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.