gnidosz rozesłany

Fot. Piotr Chmielewski

Nazwa polska: gnidosz rozesłany

Nazwa łacińska: Pedicularis sylvatica L.

Rodzina: Orobanchaceae – zarazowate

 

Status i ochrona prawna:

Kategoria zagrożenia na Lubelszczyźnie: CR

Kategoria zagrożenia w Polsce: VU

Ochrona prawna: ochrona ścisła

Rys. Marta Sapko

Morfologia i biologia

Gatunek półpasożytniczy wysokości 5-20 cm. Łodyga główna wzniesiona, łodygi boczne rozesłane lub podnoszące się. Liście w zarysie lancetowate, pierzastodzielne o odcinkach jajowatych, pierzatoklapowanych. Kwiatostan luźny, skąpokwiatowy. Kwiaty wyrastają w kątach liści na krótkich szypułkach.  Korona grzbiecista, różowa lub purpurowa, długości do 20 mm. Warżka 3-łatkowa. Roślina kwitnie w maju, rozmnaża się przez nasiona (Piękoś-Mirkowa, Mirek 2006).

Siedlisko

Rośnie na mokrych, kwaśnych łąkach, zwłaszcza bliźniczkowych, na torfowiskach niskich i przejściowych. Czasami spotykana w szuwarach wielkoturzycowych i na wrzosowiskach.  Preferuje gleby kwaśne lub bardzo kwaśne. Jest gatunkiem charakterystycznym niżowych i podgórskich zbiorowisk muraw bliźniczkowych Violion caninae i zespołu Nardo-Juncetum squarrosi. 

Rozmieszczenie geograficzne

Roślina o zasięgu subatlantyckim, spotykana w zachodniej i środkowej Europie. W Polsce osiąga wschodnią granicę zasięgu (Piękoś-Mirkowa, Mirek 2006).

 

Występowanie w Polsce i na Lubelszczyźnie

W Polsce gatunek rozpowszechniony w zachodniej części kraju. W rejonach wschodnich rzadki i zanikający. Na Lubelszczyźnie podawany w latach 70. XX wieku z kilku stanowisk na Płaskowyżu Tarnogrodzkim (Kotlina Sandomierska). W ostatnich latach notowany na 3 stanowiskach w Starym Lipowcu koło Biłgoraja, w Zamchu i Majdanie Sieniawskim

 

Liczebność populacji

Populacje liczą po kilkanaście osobników

 

Zagrożenia i wskazania ochronne

Gatunkowi zagraża przede wszystkim osuszanie łąk i zaniechanie ich użytkowania. 

Opracował: Wiaczesław Michalczuk

 

 

Źródła informacji

Informacje ustne od:

Wiaczesław Michalczuk

 

Dane publikowane

Piękoś-Mirkowa  H., Mirek Z. 2006. Flora Polski. Rośliny Chronione. Multico Oficyna Wydawnicza. Warszawa.