Nazwa polska: niebielistka trwała
Nazwa łacińska: Swertia perennis L.
Rodzina: Gentianaceae – goryczkowate
Status i ochrona prawna:
Kategoria zagrożenia na Lubelszczyźnie: EN
Kategoria zagrożenia w Polsce: EN
Ochrona prawna: ochrona ścisła
 |
Morfologia i biologia Bylina osiągająca wysokość 30-60 cm. Łodyga wzniesiona, prosta, naga, z 3-7 węzłami poniżej kwiatostanu, rozgałęziona tylko w obrębie kwiatostanu. Pod ziemią pełzające kłącze. Dolne liście o kształcie szerokojajowatym, górne znacznie mniejsze, jajowatoeliptyczne. Na szczycie łodygi nieliczne kwiaty zebrane w wierzchotkę. Łatki korony fioletowo-stalowe z podłużnymi, jaśniejszymi prążkami. Kwitnie późnym latem, w sierpniu i wrześniu. Owocem jest dwuklapowa torebka zawierająca liczne i oskrzydlone nasiona. |
|
Siedlisko Niebielistka rośnie na podmokłych łąkach, torfowiskach niskich, na podłożu uwodnionym i zasobnym w węglan wapnia. Najczęściej spotykana w zbiorowiskach z rzędu Caricetalia davallianae. Rozmieszczenie geograficzne Gatunek cyrkumborealny, występuje w rozproszeniu w Euroazji i zachodniej części Ameryki Północnej. Stanowiska znane są przede wszystkim z obszarów górskich, znacznie rzadziej z nizin. Występowanie w Polsce i na Lubelszczyźnie W Polsce wyróżniane były dwa podgatunki: Swertia perennis ssp. perennis (niebielistka trwała typowa), występująca na niżu oraz Swertia perennis ssp. alpestris (niebielistka trwała alpejska), spotykana w pasie gór. Obecnie podgatunki nie są wyróżniane. Populacje górskie skupiają się w Sudetach Zachodnich i Karpatach Zachodnich (Tatry, Beskid Żywiecki), niżowe to rozproszone stanowiska na Pojezierzach Południowobałtyckich, Równinie Bielskiej, Wzgórzach Sokólskich oraz na Lubelszczyźnie. W tym regionie podawana z kilkudziesięciu stanowisk, głównie z Polesia Wołyńskiego oraz z południowej części Polesia Zachodniego, wschodniej części Wyżyny Lubelskiej, Roztocza i Wyżyny Wołyńskiej. Obecnie znana z jednego stanowiska z doliny Sieniochy koło Komarowa. Liczebność populacji Populacja na Zamojszczyźnie liczy kilka tysięcy osobników. Zagrożenia i wskazania ochronne Głównym zagrożeniem dla niebielistki jest osuszanie torfowisk i łąk, na których występuje oraz brak użytkowania prowadzący do zarastania stanowisk gatunku. W celu zachowania najliczniejszej na Lubelszczyźnie populacji konieczne jest zachowanie właściwego uwodnienia oraz ekstensywne użytkowanie torfowiska. Wskazane byłoby objęcie stanowiska ochroną rezerwatową. |
 |
Źródła informacji
Rozporządzenie Ministra Środowiska, 2014 — z dnia 9 października 2014r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin
Kaźmierczakowa R. (red.) et al., 2016 — Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych
Zając, A., Zając, M. (Eds.), 2001 — Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. – Distribution Atlas of Vascular Plants in Poland.
Matuszkiewicz W., 2001 — Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski
