żywokost bulwiasty

Nazwa polska: żywokost bulwiasty

Nazwa łacińska: Symphytum tuberosum L.

Rodzina: Boraginaceae – ogórecznikowate

 

Status i ochrona prawna:

Kategoria zagrożenia na Lubelszczyźnie: VU

 

Rys. Marta Sapko

Morfologia i biologia

Wieloletnia roślina zielna z pełzającym kłączem i wzniesioną łodygą wysokości 15-40 (60) cm, najczęściej nierozgałęzioną, owłosioną. Liście również owłosione, ułożone skrętolegle, lancetowate lub szerokoeliptyczne, zwężające się w nasadzie i przechodzące w oskrzydlony ogonek. Dolne krótkoogonkowe, górne siedzące. Kwiaty zwisające po kilka (wyjątkowo do 35) w szczytowym kwiatostanie. Działki kielicha owłosione, 2 do 4 razy krótsze od korony, lancetowate. Korona barwy jasnożółtej, rurkowata z odgiętymi na zewnątrz ząbkami. Osklepki wąskie, dłuższe od pylników, pręcików pięć. Owocem jest rozłupnia z czterema rozłupkami. Nasiona z elajosomem, rozsiewane przez mrówki. Kwitnie od kwietnia do czerwca.

 

Siedlisko

Rośnie w lasach liściastych, na glebach świeżych i wilgotnych, o odczynie obojętnym i zasadowym. Jest gatunkiem wyróżniającym związku żyznych buczyn karpackich Dentario glandulosae-Fagetum i wskaźnikowym starych lasów. 

 

Rozmieszczenie geograficzne

Gatunek środkowoeuroejsko-śródziemnomorski. Na stanowiskach naturalnych występuje w środkowej i południowej Europie, został  zawleczony do Ameryki Północnej.

 

Występowanie w Polsce i na Lubelszczyźnie

W Polsce głównym ośrodkiem występowania żywokostu bulwiastego są Karpaty, rzadziej spotykany jest na Górnym i Dolnym Śląsku oraz na Wyżynie Lubelskiej.  Z Lubelszczyzny podawany głównie z Roztocza Środkowego i Działów Grabowieckich oraz z rozproszonych stanowisk z okolic Chełma, Bychawy i Doliny Wisły (ATPOL).  Obecnie potwierdzony jedynie na kilku stanowiskach w rejonie Łabuń i Lipska

Liczebność populacji

Na znanych stanowiskach występuje dość obficie, liczebność poszczególnych populacji można szacować na kilkaset osobników.

 

Zagrożenia i wskazania ochronne

Żywokost bulwiasty jest gatunkiem górskim, na Lubelszczyźnie występuje na granicy swojego zasięgu. Zagrożeniem dla gatunków jest wycinanie lasów, któremu towarzyszy niszczenie runa. 

Opracował: Wiaczesław Michalczuk

 

Źródła informacji

Informacja ustna od: B. Radliński (2020), W Michalczuk, A. Cwener (2008, 2016)

 

Dane publikowane:

Leokadia Witkowska-Żuk. 2013, 2018, Rośliny Leśne. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.