chamedafne północna

Morfologia i biologia

Zimozielona krzewinka posiadająca 2 typy pędów. Pędy wzniesione, najczęściej łukowato wygięte osiągające przeważnie długość około 50 cm, rzadziej dochodzące do wysokości 80 – 90 cm. Pędy płożące się dłuższe, osiągające często 100 cm. Liście skrętoległe, eliptyczne lub podługowate, ostro zakończone, drobno ząbkowane, skórzaste i zimozielone. Kwiaty wyrastające pojedynczo na krótkich szypułkach w kątach liści zebrane w jednostronne, zwieszające się z gałązek grona. Kwiaty obupłciowe, 5-krotne, o niezrośniętych działkach kielicha. Korona zrosłopłatkowa, beczułkowatego kształtu, biała, o długości 4–7 mm. Owoc to pękająca 5 klapami torebka. Nasiona są małe, do około 1 mm długości, gładkie i jasnobrązowe.

W warunkach naturalnych generatywne rozmnażanie chamedafne północnej zachodzi rzadko. Na otwartych miejscach pędy tworzą gęste kępy, często o dość dużej powierzchni. Kwitnie od kwietnia do czerwca.

Siedlisko

W Polsce siedliska chamedafne występują głównie na obszarze torfowisk wysokich oraz rzadko na terenie sosnowych borów bagiennych. Potrzebuje gleb torfowych silnie uwilgotnionych.  Jest gatunkiem charakterystycznym zbiorowisk subarktyczno-borealne torfowisk wysokich ze związku Oxycocco-Empetrion hermaphroditi i rzędu Sphagnetalia magellanici.

Rozmieszczenie geograficzne

Gatunek cyrkumborealny (Zając, Zając 2009). Występuje w subarktycznej i borealnej strefie Azji, Ameryki Północnej oraz Europy. Na obszarze Europy zwarty zasięg obejmuje tereny Finlandii, krajów nadbałtyckich oraz północnej Rosji i Białorusi. Południowo-zachodnia granica zasięgu europejskiego biegnie przez Litwę i Polskę. Stanowiska w tych krajach są nieliczne, a populacje często szczątkowe. Gatunek ten tworzy duże i zwarte populacje na obszarze tundry. Jest bardzo pospolita na dalekiej północy, np. na Syberii i w Skandynawii.

Występowanie w Polsce i na Lubelszczyźnie

Roślina ta osiąga w Polsce południowo-zachodnią granicę swego europejskiego zasięgu. Występuje głównie w pasie pojezierzy i na Nizinie Mazowiecko-Podlaskiej. Potwierdzone jest jej występowanie na ok. 10 stanowiskach.

Na Lubelszczyźnie znana była z jednego stanowiska na torfowisku “Lisie Jamy” koło Siemienia. W 2017 roku odnaleziono nowe stanowisko w Lasach Janowskich (D. Urban, A. Andrzejczak – informacja ustna).

Liczebność populacji

Populacja w Lisich Jamach liczyła kilka osobników, aktualny stan populacji wymaga weryfikacji. Populacja w Lasach Janowskich liczy kilkaset pędów. Dodatkowo w pobliżu populacji naturalnej, w bardziej odpowiednich warunkach introdukowano kilka osobników (D. Urban – informacja ustna).

Zagrożenia i wskazania ochronne

Bezpośrednim i największym zagrożeniem dla opisywanego taksonu jest niszczenie jego naturalnej biocenozy. Główną przyczyną jest osuszanie torfowisk wraz z ich otoczeniem, będące najczęściej wynikiem zabiegów melioracyjnych oraz wydobywania torfu.