Nazwa polska: cieszynianka wiosenna
Nazwa łacińska: Hacquetia epipactis Sanicula epipactis (Scop.) E.H.L.Krause)
Rodzina: Apiaceae (Umbelliferae) – selerowate (baldaszkowate)
Status i ochrona prawna:
Kategoria zagrożenia na Lubelszczyźnie: EN
Kategoria zagrożenia w Polsce: NT
Ochrona prawna: ochrona ścisła
 |
Morfologia i biologia Bylina do 25 cm wysokości, z przyziemnym rozgałęzionym kłączem. Liście na długich ogonkach, skupione w rozetę. Blaszka jasnozielona, dłoniasto klapowana, brzegiem ząbkowana. Kwiatostan na szczycie prostej łodygi to pojedynczy baldach, tworzący główkę, podpartą pięcioma efektownymi podsadkami (bracteae) sprawiającymi wrażenie okwiatu. Podsadki zielone lub żółte, znacznie dłuższe od kwiatostanu, na szczycie nierówno karbowane. Baldach z 20-25 drobnych kwiatów. Płatki korony odwrotnie sercowate, żółte, o długości do 1,5 mm. Owoce to nagie jajowatosercowate rozłupnie do 3 mm długości. Kwitnie na przełomie kwietnia i maja. |
|
Siedlisko Rośnie w lasach grądowych i w łęgach, preferuje żyzne i wilgotne gleby wapienne. Jest gatunkiem tolerancyjnym wobec pH podłoża, natomiast rośnie najlepiej przy umiarkowanym ocienieniu. Rozmieszczenie geograficzne Gatunek środkowoeuropejski (Zając, Zając 2009). Występuje od wschodnich Alp (Włochy, Austria) na zachodzie, po Półwysep Bałkański (Słowenię i Chorwację) na wschodzie i w Karpatach Zachodnich na północy oraz na rozproszonych i izolowanych stanowiskach na przyległych niżej położonych obszarach. Występowanie w Polsce i na Lubelszczyźnie Występowanie tej rośliny skupia się w dwóch obszarach naszego kraju. Pierwszy to południowa część Polski, na obszarze zachodnich krańców Kotliny Oświęcimskiej, Wyżyny Śląskiej, Beskidów Zachodnich oraz w południowej części Niziny Śląskiej. Drugim miejscem z potwierdzonymi siedliskami jest środkowa część Wyżyny Lubelskiej. Na Lubelszczyźnie cieszynianka wiosenna podawana była z 3 stanowisk: z okolic Żółkiewki, Krzczonowa i Niemienic. Obecnie potwierdzona w rezerwacie Las Królewski koło Krzczonowa. Płat w Lesie Królewskim, w Krzczonowskim Parku Krajobrazowym, gdzie roślina ta jest chroniona od 1964 r. Liczebność populacji Płat cieszynianki wiosennej w Lesie Królewskim zajmuje kilkanaście metrów kwadratowych, liczebność populacji szacować można na kilkaset osobników. Zagrożenia i wskazania ochronne Płat cieszynianki w Lesie Królewskim, w Krzczonowskim Parku Krajobrazowym, jest chroniony od 1964 r. Główne zagrożenia dla gatunku to wykopywanie całych kęp rośliny i przesadzanie do ogródków oraz niewłaściwa gospodarka leśna. |
 |
Źródła informacji
