gnidosz królewski

Nazwa polska: gnidosz królewski

Nazwa łacińska: Pedicularis sceptrum-carolinum L.

Rodzina: Orobanchaceae  – zarazowate

 

Status i ochrona prawna:

Kategoria zagrożenia na Lubelszczyźnie: EN

Kategoria zagrożenia w Polsce: EN

Ochrona prawna: ochrona ścisła

Fot. Marta Sapko

Morfologia i biologia

Bylina dorastająca do 1 m wysokości. Liście odziomkowe podługowate, nagie, pierzastodzielne o odcinkach jajowatych, karbowanych, zaokrąglonych. Liście łodygowe mniejsze, ustawione skrętolegle. Pęd kwiatowy nagi, rzadko ulistniony. Kwiaty ustawione skrętolegle, zebrane w długi i luźny kłos, dolne bardziej oddalone od siebie, górne gęściej osadzone. Korona kwiatu długości 30-35 mm, jasnożółta, z krwistkoczerwonym szczytem wargi dolnej.  Przysadki krótsze od kwiatów. Pędy kwiatowe pojawiają się u niewielkiej części osobników. Kwitnie od czerwca do sierpnia.

Siedlisko

Rośnie głównie na torfowiskach niskich i podmokłych łąkach. Jest gatunkiem charakterystycznym niskoturzycowych torfowisk niskich i przejściowych z rzędu Caricetalia nigrae i klasy Scheuchzerio-Caricetea nigrae

Rozmieszczenie geograficzne

Gatunek eurosyberyjski (Zając, Zając 2009). Występuje w północno-wschodniej Europie, Syberii i Azji Środkowej. Izolowane stanowiska występują również na północnym przedpolu Alp.

Występowanie w Polsce i na Lubelszczyźnie

Przez Polskę przebiega zachodnia granice występowania gnidosza królewskiego. Stanowiska znane są głównie z wschodniej części kraju. Obecnie występuje tylko na Polesiu i Wyżynie Lubelskiej, Pojezierzu Wschodniosuwalskim oraz Kotlinie Biebrzańskiej. Na Lubelszczyźnie gnidosza podawano z kilkudziesięciu stanowisk znajdujących się na Polesiu Zachodnim i Polesiu Wołyńskim, w szczególności na równinie Łęczyńsko-Włodawskiej, Pagórach Chełmskich, w obniżeniu Dorohuckim i Obniżeniu Dubienki. Obecnie potwierdzone są stanowiska w Poleskim Parku Narodowych oraz w obszarach Natura 2000 Torfowiska Chełmskie i Dolina Sieniochy. 

Liczebność populacji

Znane populacje liczą od kilkunastu do kilkudziesięciu osobników

 

Zagrożenia i wskazania ochronne

Zagrożenie dla gatunku stanowi zanik siedlisk przez eksploatację torfu, osuszanie torfowisk i sukcesję wierzb, brzozy i olchy. Utrzymanie stanowisk wymaga ochrony czynnej. 

Opracował: Wiaczesław Michalczuk

 

 

Źródła informacji