miłek szkarłatny

Nazwa polska: miłek szkarłatny    

Nazwa łacińska: Adonis flammea Jacq.

Rodzina: Ranunculaceae – jaskrowate

 

Status i ochrona prawna:

Kategoria zagrożenia na Lubelszczyźnie: CR

Kategoria zagrożenia w Polsce: CR

 

Rys. Marta Sapko

Morfologia i biologia

Roślina jednoroczna, osiągająca wysokość 20-50 cm. Łodyga pojedyncza, wzniesiona, dołem miękko owłosiona. Liście 2-3-krotnie pierzasto-podzielone, składające się z wąskich, nitkowatych odcinków. Kwiaty intensywnie czerwone, złożone z 5-8 podługowatych płatków. Działki kielicha owłosione, przylegające do płatków korony, dorastające najwyżej do połowy ich długości. Pręciki  ciemnofioletowe. Owocostan podługowaty, walcowaty. Owoce  owłosione z zagiętym hakowato, czarnym dzióbkiem. Kwitnie od maja do sierpnia, roślina samopylna lub zapylana przez błonkówki.

 

Siedlisko

Rośnie głównie na polach i ugorach, na stanowiskach słonecznych i ciepłych, zasobnych w węglan wapnia. Miłek szkarłatny jest rośliną gatunkiem charakterystyczna dla zespołów chwastów upraw zbożowych na glebach wapiennych i zespołu włóczydła i czechrzycy grzebieniowej Caucalido-Scandicetum.

Rozmieszczenie geograficzne

Miłek szkarłatny występuje w obszarze śródziemnomorskim i w południowo-zachodniej Azji. W Polsce uznawany za gatunek obcego pochodzenia trwale zadomowiony w naszej florze – archeofit.   

Występowanie w Polsce i na Lubelszczyźnie

Występuje na nielicznych, rozproszonych stanowiskach w południowej części Polski. Na Lubelszczyźnie podawany z Mięcmierza, Chełma i Korhyń. Obecnie znany z okolic Machnowskiej Góry, Dynisk i Śniatycz.  

Liczebność populacji

Populacje są raczej nieliczne, od kilku do kilkunastu osobników.

Zagrożenia i wskazania ochronne

Gatunek skrajnie zagrożony wyginięciem. Głównym zagrożeniem jest chemizacja rolnictwa, zmiany w sposobie uprawy roślin zbożowych i wprowadzenie plennych odmian uprawianych roślin, niepozwalających na rozwój chwastów.  W celu zachowania gatunku należałoby pozostawiać miedze, przydroża czy fragmenty ugorów, które mogłyby być siedliskiem dla miłka szkarłatnego i innych chwastów upraw zbożowych na glebach wapiennych lub tworzyć specjalne poletka dla chwastów. Nasiona należałoby zabezpieczyć w banku nasion. 

Opracował: Wiaczesław Michalczuk

 

Źródła informacji

Kaźmierczakowa R., Zarzycki K., Mirek Z. (red.) Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Kraków.

Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K. 2016. Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Ss. 44. Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, Kraków.