włóczydło polne

Fot. Piotr Chmielewski

Nazwa polska: włóczydło polne

Nazwa łacińska: Caucalis platycarpos L

Rodzina: Apiaceae (Umbelliferae) – selerowate (baldaszkowate)

 

Status i ochrona prawna:

Kategoria zagrożenia na Lubelszczyźnie: CR

Kategoria zagrożenia w Polsce: CR

 

Rys. Marta Sapko

Morfologia i biologia

Roślina jednoroczna. Łodyga gałęzista, bruzdkowana, wysokości 8-30 cm. Od nasady rozgałęziająca się. Liście 2-3-krotnie pierzaste, delikatnie owłosione, dolne na ogonkach. Łatki końcowe krótkie, równowąskie. Kwiaty białe lub różowawe, zebrane w baldaszki, te z kolei zebrane w baldach złożony. Płatki do 2 mm długości. Pokrywy dwie lub brak, pokrywki lancetowate, krótsze od szypułek. Owoc to jajowata rozłupka długości 9-13 mm, pokryta haczykowatymi wyrostkami. Kwitnie od maja do września.

Siedlisko

Włóczydło polne jest to rośliną ciepłolubną i kalcyfilną. Jego siedliskiem są pola uprawne i ugory, zwykle sąsiadujące z murawami kserotermicznymi. Rośnie głownie na rędzinach.

Rozmieszczenie geograficzne

Naturalny zasięg obejmuje północną cześć obszaru śródziemnomorskiego i zachodnią część obszaru iranoturańskiego.

Występowanie w Polsce i na Lubelszczyźnie

W Polsce występuje głównie w pasie wyżyn oraz w dolinie Dolnej Wisły.  Na Lubelszczyźnie podawany z licznych stanowisk w obrębie Wyżyny Lubelskiej, Roztocza, Polesia Wołyńskiego i Południowej części Polesia Zachodniego. Obecnie potwierdzony jedynie w okolicach Korhyń, Machnowskiej Góry oraz Orłowa Murowanego. 

Liczebność populacji

 

Zagrożenia i wskazania ochronne

Włóczydło polne przystosowało się tradycyjnego sposobu upraw. Gatunek zanika na skutek stosowania herbicydów, nawozów sztucznych oraz dokładnego oczyszczania materiału siewnego.

Ochrona może polegać na prowadzeniu tradycyjnej uprawy tam gdzie gatunek jeszcze się zachował lub został reintrodukowany.

Opracował: Wiaczesław Michalczuk

Źródła informacji

Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.